Goede tijden, slechte tijden.
Bestedingen en conjunctuur.
De productiecapaciteit bepaalt wat een land kan maken. Of dat ook gebeurt, hangt af van de bestedingen. Op deze pagina leer je hoe de bestedingen het BBP beïnvloeden en wat er gebeurt in hoog- en laagconjunctuur.
De bestedingen
Stijgen de bestedingen in een land, dan neemt de vraag naar producten en diensten toe, en daarmee het nationaal inkomen.
Alle bestedingen van gezinnen. Hangt af van het netto-inkomen, de rente en het consumentenvertrouwen.
Thijn koopt een appeltaart. De bakker heeft appels, deeg en boter nodig. Eén aankoop geeft werk in meerdere schakels, die elk waarde toevoegen.
Aankopen van kapitaalgoederen door bedrijven, zoals gebouwen en machines.
Bedrijf A laat een fabriekshal bouwen door bedrijf B. Daardoor ontstaat werk bij B, dat waarde toevoegt.
- Overheidsinvesteringen vergroten de productiecapaciteit, zoals een nieuwe snelweg.
- Overheidsconsumptie heeft daar geen invloed op, zoals ambtenarensalarissen.
Beide leiden direct of indirect tot extra werk.
Export brengt geld het land in, import laat geld weglekken. Meer export betekent een hoger nationaal inkomen.
Gevolgen van hogere bestedingen
Het nationaal inkomen stijgt doordat er meer mensen werken (loon) en meer wordt geproduceerd (winst).
Hoog- en laagconjunctuur
Conjunctuur is de schommeling van de bestedingen rond de productiecapaciteit.
De bestedingen zijn hoger dan de productiecapaciteit.
- prijzen stijgen: inflatie
- weinig werkloosheid, want bedrijven willen produceren
- winsten en aandelenkoersen stijgen
De bestedingen zijn lager dan de productiecapaciteit.
- weinig of geen inflatie, prijzen kunnen dalen
- veel werkloosheid, want bedrijven verkopen minder
- winsten en aandelenkoersen dalen
Wat zijn de gevolgen van hoogconjunctuur voor de overheid? Noem de inkomsten en de uitgaven.
Uitwerking
- Inkomsten ↑: hogere inkomens, winsten en bestedingen leveren meer belasting en premies op.
- Uitgaven ↓: minder werkloosheid, dus minder uitkeringen.
Het overheidssaldo verbetert.
En bij laagconjunctuur?
Uitwerking
- Inkomsten ↓: minder belasting en premies.
- Uitgaven ↑: meer werkloosheid, dus meer uitkeringen.
Het begrotingstekort neemt toe.
Leg uit dat stijgende werkloosheid kan leiden tot een groter begrotingstekort.
Uitwerking
In één oogopslag
| 01 | Bestedingen | C + I + O + (E − M) |
| 02 | Bestedingen ↑ → productie ↑ → werkloosheid ↓ | nationaal inkomen ↑ |
| 03 | Hoogconjunctuur: bestedingen > productiecapaciteit | inflatie, weinig werkloosheid |
| 04 | Laagconjunctuur: bestedingen < productiecapaciteit | veel werkloosheid |
| 05 | Laagconjunctuur verslechtert het overheidssaldo | uitkeringen ↑, belasting ↓ |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
Ook handig: Doorwerking, stap 1: De bestedingsspiraal →
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute