Probeer het gratis: samenwerken en onderhandelen.
Eén leerroute en één examenopgave uit de bundel, zonder inlogcode. Zo ziet elk domein in de bundel eruit.
Probeer de bundel: één leerroute en één examenopgave
Zo werkt elk domein in de bundel. Begin met de leerroute: de docent legt het stap voor stap uit, met grafieken die meebewegen. Maak daarna de examenopgave en kijk je antwoord na met het antwoordmodel.
In een dorp zijn twee bakkers: Bakker Bol en Bakker Korst. Ze kiezen tegelijk of ze een hoge of een lage prijs voor hun brood vragen. De matrix geeft de winst per maand in duizenden euro’s. Het eerste getal is de winst van Bol, het tweede de winst van Korst.
Bakker Korst moet zijn meel voortaan duurder inkopen. Daardoor verandert alleen zijn winst als beide bakkers een lage prijs vragen: die wordt 15.
Brood op de hoek
Noem de spelers, de acties en de doelstelling in dit spel.
- 1pspelers: Bol en Korst; acties: een hoge of een lage prijs vragen
- 1pdoelstelling: een zo hoog mogelijke (eigen) winst
- Elk spel heeft drie bouwstenen: wie speelt (spelers), wat kunnen ze kiezen (acties/strategieën), wat willen ze (doelstelling/pay-off).
Leg met getallen uit de matrix uit dat Bol een dominante strategie heeft.
- 1pAls Korst een hoge prijs vraagt, verdient Bol meer met een lage prijs (55 > 40).
- 1pAls Korst een lage prijs vraagt, verdient Bol ook meer met een lage prijs (30 > 20): een lage prijs is altijd beter, dus dominant.
- Werkwijze: houd de keuze van de ander vast (één kolom) en vergelijk alleen de getallen van Bol.
- Doe dat voor beide kolommen. Is het antwoord steeds hetzelfde, dan is dat de dominante strategie.
Leg uit dat de bakkers in een gevangenendilemma zitten.
- 1pBeide bakkers hebben als dominante strategie een lage prijs: de uitkomst is 30 ; 30.
- 1pAls beide een hoge prijs zouden vragen, verdienen ze allebei meer (40 ; 40): doordat ieder zijn eigenbelang volgt, komen ze uit op een slechtere uitkomst.
- Gevangenendilemma = de dominante strategieën leiden samen tot een uitkomst die voor béíde spelers slechter is dan een andere uitkomst.
- Individueel rationeel, collectief irrationeel.
- De beste reactie van de rijspeler staat blauw omcirkeld, die van de kolomspeler rood. Een speler heeft een dominante strategie als zijn cirkels steeds in dezelfde rij (of kolom) staan.
De bakkers spreken af dat ze allebei een hoge prijs vragen. Leg uit waarom deze afspraak niet vanzelf wordt nagekomen als het spel één keer wordt gespeeld.
- 1pAls Korst zich aan de afspraak houdt, verdient Bol meer door toch een lage prijs te vragen (55 > 40), en andersom.
- 1pOmdat beide dit weten en er geen straf is voor het breken van de afspraak, is de afspraak niet geloofwaardig.
- Een afspraak verandert de getallen in de matrix niet: de prikkel om vals te spelen blijft.
- Bij één keer spelen is er geen ‘later’ waarin de ander je kan straffen.
Waarom mogen de bakkers zo’n prijsafspraak bovendien niet maken?
- 1pPrijsafspraken zijn verboden (kartelverbod, toezicht door de ACM), omdat consumenten daardoor een hogere prijs betalen.
- Wat voor de bakkers een ‘dilemma’ is, is voor de klant juist gunstig: concurrentie houdt de prijs laag.
Laat met getallen uit de nieuwe matrix zien dat Korst nu geen dominante strategie meer heeft.
- 1pAls Bol een hoge prijs vraagt, kiest Korst een lage prijs (55 > 40).
- 1pAls Bol een lage prijs vraagt, kiest Korst een hoge prijs (20 > 15): de beste keuze van Korst hangt af van Bol, dus geen dominante strategie.
- Nu staan de rode cirkels in verschillende kolommen: de beste keuze van Korst wisselt.
Bepaal welke uitkomst nu tot stand komt. Leg je antwoord uit.
- 1pBol heeft nog steeds een lage prijs als dominante strategie (55 > 40 en 30 > 20).
- 1pKorst verwacht dat en kiest dan een hoge prijs (20 > 15): de uitkomst is Bol laag, Korst hoog (55 ; 20).
- Begin bij de speler mét een dominante strategie: die keuze ligt vast.
- Daarna kiest de ander zijn beste reactie daarop.