▶ Oefen in de leerrouteOefenH · WELVAART EN GROEI / H2← Domeinen
Centraal examen economie · Welvaart en groei

Groeit de economie echt?
Nominaal, reëel en per inwoner.

Het nominale BBP groeit al jaren. Toch gaat niet iedereen er evenveel op vooruit: stijgende prijzen en een groeiende bevolking eten een deel van de groei op. Je leert groei corrigeren met de vuistregel en rekenen met indexcijfers.

havoDomein H · Welvaart en groeiH2
Drie soorten groei
  • Nominaal: de groei van het BBP in euro’s
  • Reëel: gecorrigeerd voor inflatie
  • Reëel per inwoner: ook gecorrigeerd voor de bevolkingsgroei. Zo kun je landen vergelijken.
Vuistregel (havo)
reëel = nominaal − inflatie
per inwoner = nominaal − inflatie − bevolkingsgroei

Voorbeeld: 6% − 4% − 2% = 0%. De exacte methode (106 / 104 / 1,02) geeft −0,1%. Het verschil is zo klein dat je de vuistregel mag gebruiken.

% verandering = (nieuw − oud) / oud × 100%indexcijfer = waarde / waarde basisjaar × 100
Niet tussentijds afronden. Schrijf tussenantwoorden op twee decimalen en rond pas aan het eind af op het gevraagde aantal decimalen.

Uitgewerkt voorbeeld: Brazilië en Mexico

Gegevens
Brazilië 2024Brazilië 2025Mexico 2024Mexico 2025
BBP2,19 biljoen2,28 biljoen1,69 biljoen1,84 biljoen
Inwoners212.584.000213.412.000130.861.000131.947.000
Inflatie4,26%3,69%
1

In welk land is de reële groei per inwoner in 2025 het grootst?

Uitwerking
Stap 1 · nominale groei
Brazilië: (2,28 − 2,19) / 2,19 × 100% = 4,11%
Mexico: (1,84 − 1,69) / 1,69 × 100% = 8,88%

Stap 2 · bevolkingsgroei
Brazilië: (213.412.000 − 212.584.000) / 212.584.000 × 100% = 0,39%
Mexico: (131.947.000 − 130.861.000) / 130.861.000 × 100% = 0,83%

Stap 3 · vuistregel
Brazilië: 4,11 − 4,26 − 0,39 = −0,54%
Mexico: 8,88 − 3,69 − 0,83 = +4,36%
Mexico: +4,36% tegen −0,54% in Brazilië

Zelf oefenen

a

Het BBP van Portugal steeg van € 900 miljard naar € 936 miljard. De inflatie was 3,2%. Bereken de reële groei.

Uitwerking
nominaal: (936 − 900) / 900 × 100% = 4%
reëel: 4 − 3,2 = 0,8%
Reële groei = 0,8%
b

Een kipburger kost in 2023 € 3,00 en in 2024 € 3,15. Bereken het indexcijfer van 2024 (2023 = 100) en de procentuele stijging.

Uitwerking
3,15 / 3,00 × 100 = 105
Index 105, dus de prijs is 5% gestegen
c

Prijsindex: 2020 = 100, 2021 = 105, 2022 = 95, 2023 = 101. De prijs in 2020 was € 3,50. Bereken de prijs in 2022 en hoeveel procent de prijs in 2023 hoger is dan in 2022.

Uitwerking
prijs 2022 = 3,50 × 95 / 100 = 3,325
(101 − 95) / 95 × 100% = 6,32%
€ 3,33 en 6,32% hoger
Let op: 101 − 95 = 6 indexpunten, maar dat is niet 6%. Het basisjaar is hier 2022, dus je deelt door 95.
d

Gegevens: BBP 680 / 695 / 700 miljard (2018/2019/2020), bevolking 18,2 / 18,5 / 18,6 miljoen, CPI 132 / 136 / 138 (2000 = 100). Bereken de reële groei van het BBP per inwoner in 2020, op één decimaal.

Uitwerking
nominaal: (700 − 695) / 695 × 100% = 0,72%
inflatie: (138 − 136) / 136 × 100% = 1,47%
bevolking: (18,6 − 18,5) / 18,5 × 100% = 0,54%
0,72 − 1,47 − 0,54 = −1,29
Het reële BBP per inwoner daalde met 1,3%
e

Wat betekent een CPI van 138 in 2020 (basisjaar 2000)?

Uitwerking

Een gemiddeld pakket consumptiegoederen en -diensten is in 2020 38% duurder dan in 2000. Wat in 2000 € 100 kostte, kost in 2020 € 138. De koopkracht van de euro is dus gedaald.

Samenvatting

In één oogopslag

01Reële groei per inwoner met de vuistregelnom − inflatie − bevolking
02Indexcijfer: deel door het basisjaar÷ basis × 100
OEFEN DIT IN DE BUNDEL

Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.

Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.

HAVO · LEERROUTEWelvaart beoordelenStart bij het begin: Reële groei per inwonerOefen dit in de leerroute →

De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute