Welke werkloosheid is dit?
Herkennen en onderbouwen.
Op het examen moet je aan signalen in een tekst herkennen welke soort werkloosheid het is, en dat onderbouwen. Met twee vragen kom je er altijd uit.
De beslisboom
Stel twee vragen aan de examentekst.
Is er te weinig vraag naar producten, in binnen- of buitenland? Denk aan een laagconjunctuur of crisis.
Ja → conjunctureel. Tijdelijk: verdwijnt als de economie aantrekt.
Zijn er te weinig banen, of passen de mensen niet op de banen?
- Te weinig banen → kwantitatief: te hoge loonkosten (cao, minimumloon), nieuwe technologie, vrijhandel, outsourcing.
- Passen niet → kwalitatief (mismatch): werkloosheid én vacatures tegelijk, door opleiding, kwaliteiten of regio.
Zoektijd tussen twee banen of na school. Kort en onvermijdelijk.
Werk dat alleen in een deel van het jaar bestaat: bouw, landbouw, horeca.
Een hoge of soepele uitkering maakt werk zoeken of accepteren minder aantrekkelijk.
Signalen herkennen
| Signaal in de examentekst | Voorbeeld | |
|---|---|---|
| Conjunctureel | crisis, laagconjunctuur, consumentenvertrouwen ↓, export ↓ | Sem: door de recessie kopen mensen minder meubels |
| Structureel kwantitatief | cao of minimumloon te hoog, automatisering, productie naar het buitenland | Luuk: callcenterwerk vervangen door een AI-chatbot |
| Structureel kwalitatief | werkloosheid én vacatures tegelijk, tekort in één sector, mensen verhuizen niet | Daan: lasser in Groningen, vacatures in Rotterdam |
| Frictie | net afgestudeerd, “passende baan”, tussen twee banen | Noor: net afgestudeerd |
| Seizoen | winter of zomer, bouw, landbouw, horeca | Emma: ijsverkoopster, van oktober tot april geen werk |
Werkgelegenheid +0,1%, economie +2,2%. Fleur zegt: “De banencrisis heeft een conjuncturele oorzaak.” Heeft ze gelijk? Examen 2015-I
Uitwerking
stap 2 · vraag 1: te weinig vraag? Nee, de economie groeit
stap 3 · conclusie: niet conjunctureel
Examenfragmenten
Werk steeds hetzelfde: signaal → beslisboom → antwoord.
De woningmarkt zit op slot, dus mensen verhuizen niet voor een vacature. Structureel of conjunctureel? Examen 2014-II
Uitwerking
Structureel (kwalitatief): het aanbod sluit regionaal niet aan bij de vraag. Arbeid is niet homogeen, want mensen zitten vast aan hun woonplaats. (2p)
Nieuwe technologie verhoogt de arbeidsproductiviteit van cashewboeren. Waarom kost dat op korte termijn banen? Examen 2024-II
Uitwerking
Door de hogere arbeidsproductiviteit zijn er minder mensen nodig voor dezelfde productie. Arbeid wordt vervangen door kapitaal: structureel kwantitatief. (1p)
“Subsidie voor kinderopvang is goed voor de arbeidsmarkt.” Leg uit. Examen 2013-II
Uitwerking
Betaalbare kinderopvang verhoogt de participatie van vrouwen, waardoor het arbeidsaanbod groeit. Of: ouders kunnen sneller op vacatures ingaan, waardoor de frictiewerkloosheid afneemt. (2p)
In één oogopslag
| 01 | Te weinig vraag naar producten? | ja → conjunctureel |
| 02 | Te weinig banen | structureel kwantitatief |
| 03 | Mensen passen niet op de banen | structureel kwalitatief |
| 04 | Zoektijd tussen banen | frictie |
| 05 | Werkgelegenheid groeit veel minder dan de economie | niet conjunctureel |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute