Werk is ook
een markt.
Op de arbeidsmarkt is het loon de prijs van arbeid. Je leert wat vraag en aanbod van arbeid bepaalt, wat er gebeurt als ze veranderen, welke invloed vakbonden, cao’s en het minimumloon hebben, en wat vaste en flexibele contracten betekenen voor werkgever en werknemer.
Vraag naar en aanbod van arbeid
- komt van werkgevers
- hoger loon → minder vraag
- hangt af van afzet, conjunctuur en productiviteit
- komt van werknemers
- hoger loon → meer aanbod
- hangt af van bevolking, participatie, parttime werken, migratie
- evenwichtsloon en werkgelegenheid
- loon boven evenwicht → aanbodoverschot = werkloosheid
- loon onder evenwicht → tekort = krapte
- Verschuift de vraag of het aanbod?
- Naar links of naar rechts?
- Wat gebeurt er met het loon en de werkgelegenheid?
Door de vergrijzing hebben steeds meer mensen zorg nodig. Tegelijk gaan veel verpleegkundigen parttime werken.
Leg uit wat de vergrijzing doet met de vraag naar verpleegkundigen en met hun loon, als het loon vrij kan bewegen. 2p
Uitwerking
Door de vergrijzing is er meer zorg nodig: de vraag naar verpleegkundigen stijgt (vraaglijn naar rechts) (1). Bij een vrij loon stijgt het loon van verpleegkundigen (zonder loonstijging ontstaat een tekort) (1).
Leg uit wat het parttime werken doet met het aanbod van arbeid en met de krapte. 2p
Uitwerking
Als verpleegkundigen minder uren werken, daalt het aanbod van arbeid (aanbodlijn naar links) (1). Daardoor wordt het tekort aan verpleegkundigen (de krapte) groter (1).
Vakbonden, cao en minimumloon
Onderhandelen samen over lonen en arbeidsvoorwaarden. Een vakbond heeft een sterkere positie dan één werknemer alleen.
Afspraken voor een hele bedrijfstak. Loon boven evenwicht → werkgevers vragen minder arbeid → werkloosheid. Maar: meer zekerheid en rust.
Wettelijk minimum van de overheid. Boven het evenwichtsloon → aanbodoverschot. Beschermt het inkomen van werknemers.
In de schoonmaakbranche wil de vakbond een cao-loon ruim boven het evenwichtsloon. Leg uit hoe dit kan leiden tot werkloosheid. 2p
Uitwerking
Bij een loon boven het evenwichtsloon willen werkgevers minder schoonmakers in dienst nemen, terwijl meer mensen willen werken (1). Er ontstaat een aanbodoverschot op deze arbeidsmarkt: werkloosheid (1).
Vaste en flexibele contracten
- zekerheid voor de werknemer: inkomen, ontslagbescherming, hypotheek
- werkgever investeert eerder in opleiding
- minder flexibel voor de werkgever bij minder werk
- werkgever: alleen betalen als er werk is, makkelijk op- en afschalen
- werknemer: onzeker inkomen, minder bescherming
- wel: makkelijker binnenkomen, meer vrijheid
Een bezorgdienst neemt nieuwe bezorgers alleen nog aan met een oproepcontract. Noem een voordeel voor de bezorgdienst en een nadeel voor de bezorger. 2p
Uitwerking
Voordeel bezorgdienst: alleen mensen oproepen en betalen als er werk is / makkelijk afscheid nemen bij minder werk (1).
Nadeel bezorger: onzeker inkomen / minder ontslagbescherming / moeilijk een hypotheek krijgen (1).
Leg uit hoe flexibele contracten de welvaart van werknemers kunnen verlagen. 2p
Uitwerking
Werknemers met een flexibel contract hebben een onzeker inkomen en minder bescherming (1). Daardoor stellen ze grote uitgaven uit (een huis kopen) en investeren werkgevers minder in hun opleiding: de welvaart van deze werknemers daalt (1).
In één oogopslag
| 01 | Vraag naar arbeid: werkgevers · aanbod: werknemers | loon = prijs van arbeid |
| 02 | Loon boven evenwicht | werkloosheid |
| 03 | Loon onder evenwicht | krapte |
| 04 | Cao-loon en minimumloon boven evenwicht | aanbodoverschot |
| 05 | Flexibel contract | flexibel voor werkgever, onzeker voor werknemer |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute