▶ Oefen in de leerrouteOefenE · RUILEN OVER DE TIJD / E7← Domeinen
Centraal examen economie · Ruilen over de tijd

Hoeveel belasting
betaal je eigenlijk?

Je leert inkomstenbelasting berekenen met schijven en heffingskorting, het verschil tussen het marginale en het gemiddelde tarief, en wat btw, accijnzen en autobelastingen doen.

havoDomein E · Ruilen over de tijdE7
ARekenen met schijvenBMarginaal, gemiddeld en de vlaktaksCBtw, accijns en autobelastingenDZelf oefenen
A

Rekenen met schijven

Bij € 60.000 · schijf 1: 37% tot € 40.000 · schijf 2: 50% · heffingskorting € 2.500

Berekening
1 · schijf 137% × € 40.000 = € 14.800
2 · schijf 250% × (€ 60.000 − € 40.000) = € 10.000
3 · min korting€ 14.800 + € 10.000 − € 2.500 = € 22.300
4 · gemiddeld tarief€ 22.300 ÷ € 60.000 × 100% = 37,2%
Valkuil: niet 50% over het hele inkomen! Het marginale tarief (50%) is iets anders dan het gemiddelde tarief (37,2%).

Examenvraag

Na een belastingverlaging: schijf 1 tot $ 44.725 tegen 20%, schijf 2 tot $ 95.375 tegen 24%; heffingskorting in schijf 2: $ 1.350. Bereken hoeveel belasting iemand betaalt bij een belastbaar inkomen van $ 50.000. (2p) Examen 2025-II

Uitwerking
schijf 1: 0,20 × 44.725 = 8.945
schijf 2: 0,24 × (50.000 − 44.725) = 1.266 → samen 10.211 (1)
min heffingskorting: 10.211 − 1.350 = 8.861 (1)
B

Marginaal, gemiddeld en de vlaktaks

Marginaal tarief

Het tarief over de laatst verdiende euro: de schijf waarin je inkomen eindigt.

Gemiddeld tarief

Totale belasting ÷ inkomen × 100%. Stijgt het gemiddelde tarief met het inkomen, dan is het stelsel progressief.

Vlaktaks: één tarief voor iedereen, maar met een vaste heffingskorting is het stelsel tóch progressief. De korting is voor lage inkomens een groter deel van hun belasting.
C

Btw, accijns en autobelastingen

Btw

percentage van de prijs, voor bijna alle producten. Verhoging → hogere prijzen en inflatie.

Accijns

vast bedrag per eenheid: tabak, alcohol, brandstof, suiker. Doel: inkomsten én extern effect verkleinen.

Autobelastingen

bpm bij aankoop · motorrijtuigenbelasting per kwartaal · bijtelling auto van de zaak

Btw terugrekenen: een prijs van € 109 inclusief 9% btw is € 109 ÷ 1,09 = € 100 exclusief btw.
D

Zelf oefenen

Vragen 33 t/m 36

33

Schijf 1: 36% tot € 38.000, schijf 2: 49,5%. Heffingskorting € 3.000. Bereken de belasting en het gemiddelde tarief bij een inkomen van € 50.000. 3p

Uitwerking
schijf 1: 36% × 38.000 = 13.680; schijf 2: 49,5% × 12.000 = 5.940 (1)
samen 19.620 − 3.000 = 16.620 (1)
16.620 ÷ 50.000 × 100% = 33,2% (1)
34

Een vlaktaks van 42% met een heffingskorting van € 6.000. Toon aan dat dit stelsel progressief is (vergelijk € 20.000 en € 50.000). 2p

Uitwerking
€ 20.000: 42% × 20.000 − 6.000 = 2.400 → 12%
€ 50.000: 42% × 50.000 − 6.000 = 15.000 → 30% (1)

Het gemiddelde tarief stijgt met het inkomen (door de vaste heffingskorting): progressief (1).

35

Een product kost € 109 inclusief 9% btw. Het btw-tarief gaat naar 21%. Bereken de procentuele prijsstijging. 2p

Uitwerking
zonder btw: 109 ÷ 1,09 = 100; nieuw: 100 × 1,21 = 121 (1)
(121 − 109) ÷ 109 × 100% = 11,0% (1)
36

Geef twee redenen voor een accijns op tabak. 2p

Uitwerking

Roken heeft negatieve externe effecten (zorgkosten, meeroken): de accijns maakt roken duurder en ontmoedigt het (1). De vraag naar tabak is inelastisch, dus de accijns levert de overheid veel en zekere belastingopbrengst op (1).

OEFEN DIT IN DE BUNDEL

Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.

Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.

Ook handig: Inkomen verdelen, stap 2: Schijventarief: gemiddeld en marginaal →

De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute