Hoe reageren kopers
op prijs en inkomen?
Je leert wat betalingsbereidheid en consumentensurplus zijn, rekenen met de prijselasticiteit van de vraag, en uitleggen hoe kopers reageren op een hoger inkomen of op een prijsverandering van een ander product.
Betalingsbereidheid en consumentensurplus
= betalingsbereidheid − prijs. Het voordeel van kopers die meer over hadden voor het product. Prijs ↑ → CS ↓.
In de grafiek: de driehoek onder de vraaglijn en boven de marktprijs.
| Betalings-bereidheid | Surplus bij € 40 | |
|---|---|---|
| Ali | € 100 | € 60 |
| Bo | € 80 | € 40 |
| Cas | € 60 | € 20 |
| Dewi | € 40 | € 0 |
| Eva | € 20 | koopt niet |
Arceer in figuur 1 het consumentensurplus bij een prijs van € 60. 2p
Uitwerking
De driehoek tussen de prijs van € 60 en de vraaglijn, van Q = 0 tot Q = 15 (× 1.000). In de figuur: het blauwe en het gele deel samen.
De organisatie verhoogt de prijs naar € 80. Leg met behulp van het begrip betalingsbereidheid uit wat er gebeurt met het consumentensurplus. 2p
Uitwerking
Kopers met een betalingsbereidheid tussen € 60 en € 80 kopen geen kaartje meer: hun consumentensurplus verdwijnt (1). Kopers die wel blijven, betalen € 20 meer: het verschil tussen hun betalingsbereidheid en de prijs wordt kleiner. Het consumentensurplus daalt (1).
Prijselasticiteit van de vraag
bezoekers 500 → 450: (450 − 500) ÷ 500 × 100% = −10%
Ev = −10% ÷ +20% = −0,5 → inelastisch
| |Ev| | Prijs ↑ → omzet … | Voorbeelden | |
|---|---|---|---|
| Elastisch | groter dan 1 | daalt | één merk frisdrank, vliegvakantie |
| Inelastisch | kleiner dan 1 | stijgt | brood, benzine, sigaretten, medicijnen |
| Proportioneel elastisch | gelijk aan 1 | blijft gelijk | – |
Zwembad Waterkant verhoogt de entreeprijs van € 6 naar € 7,50. Het aantal bezoekers per week daalt daardoor van 2.000 naar 1.700.
Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar zwembadbezoek. 2p
Uitwerking
%ΔQv = (1.700 − 2.000) ÷ 2.000 × 100% = −15% (1)
Ev = −15% ÷ 25% = −0,6 (1)
Leg met een berekening uit of de omzet stijgt of daalt, en laat zien dat dit past bij je antwoord op vraag 3. 2p
Uitwerking
Dat past bij een inelastische vraag (|Ev| < 1): de afzet daalt procentueel minder dan de prijs stijgt (1).
Inkomenselasticiteit en soorten goederen
Alleen verbaal: je hoeft de inkomenselasticiteit niet te berekenen.
inkomen ↑ → vraag ↑, maar procentueel mínder: inkomensinelastisch
brood, melk, energie
inkomen ↑ → vraag ↑, procentueel méér: inkomenselastisch
verre reizen, sieraden, uit eten
inkomen ↑ → vraag ↓: er is een beter substituut
huismerk, tweedehands
Als hun inkomen stijgt, kopen consumenten minder huismerkpasta en meer A-merkpasta. Leg uit dat huismerkpasta een inferieur goed is. 2p
Uitwerking
Als het inkomen stijgt, daalt de vraag naar huismerkpasta (1). Consumenten stappen dan over op een (kwalitatief) beter substituut, het A-merk. Een goed waarvan de vraag daalt als het inkomen stijgt, is inferieur (1).
Is de vraag naar brood inkomenselastisch of inkomensinelastisch? Verklaar. 1p
Uitwerking
Inkomensinelastisch: brood is een noodzakelijk (primair) goed dat mensen al kopen. Bij een hoger inkomen kopen ze nauwelijks meer brood.
Substitutie en complementaire goederen
Alleen verbaal en grafisch.
Vervangen elkaar: koffie ↔ thee, trein ↔ auto.
Horen bij elkaar: printer + inkt, spelcomputer + games.
De prijs van e-bikes daalt sterk. Leg uit wat dit betekent voor de vraag naar fietsaccu’s én voor de vraag naar busabonnementen. 2p
Uitwerking
Fietsaccu’s zijn complementair aan e-bikes: er worden meer e-bikes gekocht, dus de vraag naar accu’s stijgt (vraaglijn naar rechts) (1). Busabonnementen zijn een substituut: meer mensen fietsen in plaats van de bus, dus de vraag naar busabonnementen daalt (vraaglijn naar links) (1).
In één oogopslag
| 01 | CS = betalingsbereidheid − prijs | onder vraaglijn, boven prijs |
| 02 | Ev = %ΔQv ÷ %ΔP | |Ev| < 1: prijs ↑ → omzet ↑ |
| 03 | Noodzakelijk · luxe · inferieur | inelastisch · elastisch · vraag ↓ |
| 04 | Substituut duurder → vraag ↑ | complement duurder → vraag ↓ |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
Ook handig: Vraag en consument, stap 4: Betalingsbereidheid en consumentensurplus →
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute