▶ Oefen in de leerrouteOefenD · MARKT / D3← Domeinen
Centraal examen economie · Markt

Hoe komt de prijs
tot stand?

Bij volkomen concurrentie zorgen vraag en aanbod samen voor de marktprijs. Je leert het evenwicht uitrekenen met het marktmodel, uitleggen hoe tekorten en overschotten vanzelf verdwijnen, en een nieuw evenwicht bepalen na een verschuiving.

havoDomein D · MarktD3
AMarktevenwicht: Qv = QaBTekort en overschotCEen nieuw evenwicht
A

Marktevenwicht: Qv = Qa

Qv = aP + b (a < 0)Qa = cP + d (c > 0)evenwicht: Qv = Qa
Uitgewerkt voorbeeld
Qv = −20P + 2.000
Qa = 30P − 500
stap 1 · Qv = Qa → −20P + 2.000 = 30P − 500
stap 2 · 50P = 2.500 → P = € 50
stap 3 · P invullen: Q = −20 × 50 + 2.000 = 1.000
controle: Qa = 30 × 50 − 500 = 1.000 ✓

Zelf oefenen · opgave 3 tomatentelers

Op de veiling verkopen honderden telers trostomaten. De tomaten zijn homogeen en kopers kennen alle prijzen.

Qv = −50P + 4.000 · Qa = 75P − 1.000

Q in honderden kisten per week; P in € per kist

17

Toon met een berekening aan dat de evenwichtsprijs € 40 per kist is. 2p

Uitwerking
−50P + 4.000 = 75P − 1.000 → 125P = 5.000 (1)
P = € 40 (1)
18

Bereken de evenwichtshoeveelheid. 1p

Uitwerking
Q = −50 × 40 + 4.000 = 2.000
2.000 (× 100 kisten per week)
B

Tekort en overschot

Figuur 1 · Het marktmechanisme
02040608010005001.0001.5002.000QvQaE (P = 50 · Q = 1.000)bij € 40: tekort 500bij € 60: overschot 500QP (€)
Prijs onder het evenwicht

Qv > Qa: een tekort (vraagoverschot). Kopers bieden tegen elkaar op: de prijs stijgt.

Prijs boven het evenwicht

Qa > Qv: een overschot (aanbodoverschot). Verkopers verlagen de prijs.

Zo beweegt de prijs vanzelf naar het evenwicht, waar Qv = Qa.

Zelf oefenen

19

Stel dat de prijs op de veiling tijdelijk € 30 per kist is. Leg uit hoe het marktmechanisme ervoor zorgt dat de prijs naar € 40 gaat. 2p

Uitwerking

Bij € 30 is Qv = 2.500 en Qa = 1.250: er is een vraagoverschot (tekort) (1). Kopers bieden tegen elkaar op en verkopers kunnen meer vragen, dus de prijs stijgt tot Qv = Qa bij € 40 (1).

Een juiste uitleg zonder getallen is ook goed.
C

Een nieuw evenwicht

Drie stappen
  1. Welke lijn verschuift: vraag of aanbod?
  2. Naar links of naar rechts?
  3. Lees het nieuwe snijpunt af: wat gebeurt er met P en Q?

In de figuur stijgt de vraag (bijvoorbeeld door een hoger inkomen). Prijs en hoeveelheid stijgen allebei.

Figuur 2 · De vraag stijgt
020406080100020406080100QvQv’QaEE’QP (€)
Wat de vraaglijn en de aanbodlijn laat verschuiven, staat bij D1 Marktvraag en D2 Marktaanbod.
Samenvatting

In één oogopslag

01EvenwichtQv = Qa
02Prijs onder evenwicht: tekortprijs stijgt
03Prijs boven evenwicht: overschotprijs daalt
04Nieuw evenwichtwelke lijn · welke kant · nieuw snijpunt
OEFEN DIT IN DE BUNDEL

Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.

Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.

HAVO · LEERROUTEAanbod en volkomen concurrentieBegint bij stap 2 van 8: Het evenwicht: Qv = QaOefen dit in de leerroute →

De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute