Hoeveel concurrentie
is er?
Niet elke markt werkt hetzelfde. Aan de hand van een paar marktkenmerken deel je een markt in bij een van de vier marktvormen. Daaruit volgt of een producent de prijs zelf kan bepalen.
Marktkenmerken
Heel veel, veel, weinig of één.
Homogeen: kopers zien geen verschil (uien). Heterogeen: wel (kappers).
Concessie, vergunning, patent, enorme investering.
Kennen kopers alle prijzen en kwaliteiten?
Hoe groter je aandeel, hoe meer invloed op de prijs.
De vier marktvormen
| Volkomen concurrentie | Monopolistische concurrentie | Oligopolie | Monopolie | |
|---|---|---|---|---|
| Aanbieders | heel veel | veel | weinig (duopolie: twee) | één |
| Product | homogeen | heterogeen | homogeen of heterogeen | geen goed substituut |
| Toetreding | vrij | vrij | moeilijk | geblokkeerd |
| Transparantie | volledig | beperkt | beperkt | – |
| Prijs | prijsnemer | beperkt prijszetter | prijszetter, let op concurrent | prijszetter |
| Voorbeeld | groenteveiling, aandelen | kappers, restaurants | telecom, supermarkten | concessie spoor, patent |
Bij volkomen concurrentie is één aanbieder te klein om de prijs te beïnvloeden. Vraagt hij meer dan de markt, dan koopt niemand bij hem. Hij kiest alleen de hoeveelheid.
Een monopolist kiest zelf de prijs, maar een hogere prijs betekent minder afzet. In een oligopolie houd je rekening met de reactie van de concurrent. Bij monopolistische concurrentie ben je beperkt prijszetter dankzij productdifferentiatie.
Indelen en onderbouwen
Noem altijd de kenmerken die je in de tekst terugziet.
Leg uit dat een individuele tomatenteler een hoeveelheidsaanpasser (prijsnemer) is. 2p
Uitwerking
Er zijn heel veel telers met een homogeen product; iedere teler heeft maar een klein deel van de markt (1). Vraagt één teler meer dan € 40, dan kopen de afnemers bij een ander. Hij kan de prijs dus niet beïnvloeden en past alleen zijn hoeveelheid aan (1).
Rederij Waddenlijn heeft een concessie: zij is de enige die passagiers naar het eiland Zandoog mag vervoeren. Noem twee kenmerken van een monopolie die je hier terugziet. 2p
Uitwerking
Er is maar één aanbieder van overtochten naar het eiland (1). Er is een toetredingsdrempel: de concessie, andere rederijen mogen het traject niet varen / er is geen goed substituut (1).
Vul bij elke markt de marktvorm in. 3p
a kappers in een grote stad · b mobiele telefonie in Nederland (drie grote providers) · c uien op de groothandelsmarkt
Uitwerking
| Marktvorm | |
|---|---|
| a | monopolistische concurrentie (veel aanbieders, heterogeen product) |
| b | oligopolie (weinig aanbieders, ieder met een groot marktaandeel) |
| c | volkomen concurrentie (veel aanbieders, homogeen product, transparant) |
Leg uit waarom aanbieders in een oligopolie rekening houden met elkaars gedrag. 2p
Uitwerking
Er zijn maar een paar aanbieders met elk een groot marktaandeel (1). Als één aanbieder zijn prijs verlaagt, verliezen de anderen veel klanten en reageren ze (prijsoorlog): ieder moet rekening houden met de reactie van de concurrent (1).
In één oogopslag
| 01 | Kenmerken: aantal aanbieders, product, toetreding, transparantie, marktmacht | indelen |
| 02 | Volkomen concurrentie | prijsnemer |
| 03 | Monopolistische concurrentie | beperkt prijszetter |
| 04 | Oligopolie / duopolie | let op de concurrent |
| 05 | Monopolie | prijszetter |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute