Ruilen maakt
specialisatie mogelijk.
Niemand maakt alles zelf. Door te specialiseren en te ruilen wordt er meer geproduceerd. Je leert hoe arbeidsverdeling de arbeidsproductiviteit verhoogt, wat transactiekosten zijn en welke soorten en functies van geld er zijn.
Domein C wordt alleen in het schoolexamen (SE) getoetst en komt niet als losse stof op het centraal examen. In de bundel oefen je het met de leerroutes en de examenroute Schaarste en ruil. De begrippen zijn wel de basis voor de andere domeinen.
Arbeidsverdeling en specialisatie
| Website | Poster | 1 website kost … | |
|---|---|---|---|
| Nina | 4 uur | 1 uur | 4 posters |
| Ravi | 6 uur | 3 uur | 2 posters |
Iedereen doet waar hij relatief het best in is. Ravi maakt de websites, Nina de posters. Ook al is Nina in allebei sneller.
In de supermarkt doen sommige medewerkers alleen de kassa en anderen alleen het vakkenvullen. Leg uit hoe deze arbeidsverdeling de arbeidsproductiviteit verhoogt. 2p
Uitwerking
Door specialisatie raken medewerkers sneller en handiger in hun eigen taak (routine), en er gaat geen tijd verloren aan wisselen (1). Daardoor stijgt de productie per werkende per uur: de arbeidsproductiviteit (1).
Direct of via geld
Je moet iemand vinden die precies wil hebben wat jij aanbiedt én heeft wat jij wilt.
Met geld kun je met iedereen ruilen.
Alle kosten naast de prijs: zoektijd, reistijd, verzendkosten, makelaars- en notariskosten. Geld verlaagt de transactiekosten.
In geld uitgedrukt zijn transactiekosten de opofferingskosten van de ruil: 3 uur zoeken × € 16 uurloon = € 48.
Leg uit waarom ruil met geld (indirecte ruil) lagere transactiekosten heeft dan ruil in natura. 2p
Uitwerking
Bij ruil in natura moet je iemand vinden die precies wil hebben wat jij aanbiedt én heeft wat jij wilt: dat kost veel zoek- en reistijd (1). Met geld kun je met iedereen ruilen, waardoor die zoektijd (de transactiekosten) veel lager is (1).
Geld: soorten, functies en vertrouwen
- Chartaal: munten en bankbiljetten
- Giraal: geld op betaalrekeningen en direct opvraagbare spaartegoeden
- Maatschappelijke geldhoeveelheid = chartaal + giraal geld van het publiek
- Ruilfunctie: betalen, sparen, lenen
- Rekenfunctie: prijzen vergelijken
- Oppotfunctie: geld (tijdelijk) bewaren
Intrinsiek: de metaal- of papierwaarde. Nominaal: wat erop staat. Bij een € 2-munt is de nominale waarde veel hoger.
Fiducie = vertrouwen. Je accepteert € 50 omdat je erop vertrouwt dat anderen het ook doen. Wet van Gresham: slecht geld verdrijft goed geld.
Phishing, smishing, vishing, quishing · skimming: pasgegevens kopiëren · ransomware: losgeld voor je bestanden.
Sanne betaalt in de kantine met haar pinpas. Met welke soort geld betaalt ze? 1p
Uitwerking
Sanne vergelijkt online de prijzen van drie festivals. Welke functie van geld gebruikt ze? 1p
Uitwerking
De metaalwaarde van een munt van € 2 is maar een paar cent. Leg uit waarom iedereen er toch € 2 mee betaalt. 2p
Uitwerking
De nominale waarde (€ 2) is veel hoger dan de intrinsieke (metaal)waarde (1). Toch accepteert iedereen de munt, omdat men erop vertrouwt dat anderen hem ook weer voor € 2 aannemen: fiduciair geld (1).
In één oogopslag
| 01 | Arbeidsverdeling en specialisatie | arbeidsproductiviteit ↑ (comparatief voordeel) |
| 02 | Transactiekosten | kosten naast de prijs; geld verlaagt ze |
| 03 | Soorten geld | chartaal + giraal |
| 04 | Functies van geld | ruil-, reken- en oppotfunctie |
| 05 | Fiduciair geld | nominaal ≫ intrinsiek, vertrouwen |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
Ook handig: Geld en vertrouwen, stap 3: De functies van geld →
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute