Nu of later?
De rente is de prijs van de tijd.
Elke euro kun je maar één keer uitgeven: nu, of later. Ruilen over de tijd betekent consumptie nu ruilen tegen consumptie later, of andersom. Je leert hoe dat werkt, welke rol de rente speelt en hoe het examen ernaar vraagt.
Intertemporele ruil
Kies maar: € 100 nu of € 110 over een jaar?
Dan heb je een hoge tijdsvoorkeur: nu consumeren weegt voor jou zwaar. Denk aan de marshmallowtest: één snoepje nu, of twee als je wacht.
Jij wacht als je ervoor beloond wordt. Die beloning van 10% is de rente: de prijs van de tijd.
Ruilen over de tijd (intertemporele ruil) = consumptie nu ruilen tegen consumptie later, of andersom. De rente is de beloning voor wachten (sparen) en de prijs van niet-wachten (lenen).
Levensfasen
studie, eerste huis → lenen
hoog inkomen → aflossen en sparen
pensioen → ontsparen
- sparen: nu niet consumeren → later meer, plus rente
- studeren: nu geen inkomen → later een hoger inkomen
- pensioenpremie: nu betalen → later een uitkering
- lenen: nu kopen → later aflossen plus rente
- hypotheek: nu een huis → dertig jaar betalen
- overheidstekort: nu uitgeven → later belasting
Leg uit hoe het spaar- en leengedrag van mensen verandert tijdens hun leven. 2p
Uitwerking
Jongeren hebben nog weinig inkomen maar wel grote uitgaven (studie, huis): ze lenen. Op middelbare leeftijd is het inkomen het hoogst: dan lossen ze af en sparen ze voor later (1). Na het pensioen daalt het inkomen en gebruiken ze hun spaargeld (ontsparen) om hun bestedingen op peil te houden (1).
Examenformat
Een vraag “leg uit: ruilen over de tijd” levert 2 punten op als je beide kanten noemt.
- Wat gebeurt er nu met consumptie of inkomen?
- Wat gebeurt er daardoor later?
Het “gratis” cadeau. Energieleveranciers geven bij een contract van drie jaar een “gratis” tablet of laptop. Volgens de Vastelastenbond betaalt de klant het cadeau zelf, mét rente. Leg uit dat er bij zo’n contract sprake is van ruilen over de tijd. (2p) Examen 2019-I
Uitwerking
Het cadeau wordt via het energiecontract in drie jaar betaald: eigenlijk een lening (koop op afbetaling) (1). De consument haalt consumptie uit de toekomst naar nu; de rente is de prijs van die ruil over de tijd (1).
In één oogopslag
| 01 | Ruilen over de tijd | consumptie nu ↔ consumptie later |
| 02 | Rente | beloning voor wachten, prijs van lenen |
| 03 | Jong lenen, midden sparen, oud ontsparen | levensfasen |
| 04 | Examenformat | nu én later noemen |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute