Te weinig mensen.
De krappe arbeidsmarkt.
Soms is er niet te veel, maar te weinig aanbod van arbeid. Je leert de oorzaken, gevolgen en bestrijding van een krappe arbeidsmarkt uitleggen, en rekenen met het evenwichtsloon.
Krapte in één keten
- Aanbod groeit minder: vergrijzing, minder jongeren
- Vraag groeit meer: hoogconjunctuur, bestedingen ↑
Bestrijding: meer mensen, meer uren of minder mensen nodig
kinderopvang, hogere arbeidskorting, hogere AOW-leeftijd
deeltijders meer laten werken
meer werknemers uit het buitenland
automatiseren, scholing, kapitaalintensiever produceren
Vul in: “Toenemende krapte ontstaat als de …(1)… meer stijgt dan de …(2)…. Hierdoor kunnen de gemiddelde lonen …(3)…. Dat kan een positieve invloed op de …(4)…kant van de economie hebben, maar kan ook leiden tot een gewijzigde verhouding tussen arbeid en kapitaal aan de …(5)…kant.” Examen 2019-II
Uitwerking
(3) stijgen
(4) conjunctuur: hogere lonen → bestedingen ↑
(5) structuur: arbeid wordt duurder → bedrijven vervangen arbeid door kapitaal
Beschrijf hoe bij een krappe arbeidsmarkt een loon-prijsspiraal kan ontstaan. (2p) Examen 2017-I
Uitwerking
Wat doet de loon-prijsspiraal met de internationale concurrentiepositie?
Uitwerking
De prijzen stijgen sneller dan in het buitenland, waardoor de concurrentiepositie verslechtert en de export daalt.
Evenwichtsloon en tekort
| aanbod | 20.000 (ongeacht het loon) |
| Qv | −2L + 50.000 |
L = jaarloon in euro’s
Bereken het evenwichtsloon en het tekort bij een loon van € 12.000. Hoe los je het tekort op?
Uitwerking
bij L = 12.000: Qv = −24.000 + 50.000 = 26.000
tekort = 26.000 − 20.000 = 6.000
Er is een tekort aan specialiteitenkoks. Aanbod: 10.500 koks, ongeacht het loon. Vraag: Qv = −1,2L + 44.640. Examen 2023-I
De Wet arbeid vreemdelingen maakt het moeilijk koks uit Azië te laten overkomen. Verklaar dat de opwaartse druk op de lonen blijft. (1p)
Uitwerking
De wet beperkt de groei van het aanbod van koks, waardoor het tekort blijft bestaan en de lonen stijgen.
Bereken het evenwichtsloon. (1p)
Uitwerking
Hoeveel koks uit Azië moeten worden toegelaten om het tekort bij een loon van € 25.000 op te heffen? (2p)
Uitwerking
tekort = 14.640 − 10.500 = 4.140
Mini-examen
Vijf echte examenvragen van 2 punten. Schrijf eerst je keten op en kijk dan pas.
Meer mensen gaan werken. Wat betekent dat voor de overheid? Examen 2024-II
Uitwerking
De overheidsuitgaven aan uitkeringen dalen (1p) en de belastinginkomsten stijgen (1p).
Leg uit dat een hoger minimumuurloon kan leiden tot meer werkloosheid. Examen 2025-I
Uitwerking
Door het hogere minimumuurloon neemt de aangeboden hoeveelheid arbeid toe en de gevraagde hoeveelheid af (1p). Hierdoor neemt de werkloosheid toe (1p).
Leg uit waarom de werkloosheid minder daalt dan de werkgelegenheid stijgt. Examen 2022-III
Uitwerking
Mensen die eerst niet zochten, bieden zich aan door de hogere nettobeloning (aanzuigeffect) (1p). Dat extra aanbod vermindert de daling van de werkloosheid (1p).
Leg uit dat een hogere arbeidskorting het arbeidsaanbod vergroot. Examen 2023-II
Uitwerking
Een hogere arbeidskorting laat het netto-inkomen uit arbeid stijgen (1p), waardoor werken aantrekkelijker wordt en het arbeidsaanbod toeneemt (1p).
Leg uit dat een hoger belastingtarief het arbeidsaanbod kan verkleinen. Examen 2024-II
Uitwerking
Een hoger marginaal tarief laat het nettoloon dalen (1p), waardoor de prikkel om (meer) te werken afneemt en het arbeidsaanbod daalt (1p).
In één oogopslag
| 01 | Krap: de vraag naar arbeid groeit harder dan het aanbod | vergrijzing · hoogconjunctuur |
| 02 | Krapte → lonen ↑ → loonkosten per product ↑ | concurrentiepositie ↓ |
| 03 | Loon-prijsspiraal | lonen ↑ ⇄ prijzen ↑ |
| 04 | Evenwichtsloon | vraag = aanbod |
| 05 | Oplossen: meer mensen, meer uren of minder mensen nodig | participatie · migratie · apt |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute