Hoe groot is de economie?
BBP en de kringloop.
Het bruto binnenlands product (BBP) is de waarde van alle goederen en diensten die in een jaar in een land worden geproduceerd. Je leert het BBP op drie manieren berekenen en de geldstromen in de economische kringloop volgen.
Het BBP berekenen
Het BBP laat zien of een land vooruit of achteruit gaat, en economisch beleid wordt erop afgestemd. Er zijn drie manieren om het te berekenen. In theorie geven ze alle drie dezelfde uitkomst.
Toegevoegde waarde van alle bedrijven + toegevoegde waarde van de overheid + (prijsverhogende belastingen − subsidies)
Lonen + overige inkomens (huur, pacht, rente, winst) + afschrijvingen + (prijsverhogende belastingen − subsidies)
C + I + O + E − M
zie B · De economische kringloop
| Verkoopt | Koopt in | Toegevoegd | |
|---|---|---|---|
| Akkerbouwer | € 1 | € 0 | € 1 |
| Meelfabriek | € 2 | € 1 | € 1 |
| Deegfabriek | € 4 | € 2 | € 2 |
| Pizzeria | € 10 | € 4 | € 6 |
| Totaal | € 10 |
De som van de toegevoegde waarden is gelijk aan de eindprijs van de pizza. Zo tel je niets dubbel.
- Omzet is altijd exclusief btw en andere indirecte belastingen min subsidies.
- Het BBP houdt geen rekening met negatieve externe effecten, zoals milieuvervuiling die de vervuiler niet betaalt. De maatschappij draait daarvoor op.
Toegevoegde waarde van e-bikefabrikant VeloNL
VeloNL verkoopt 1.000 e-bikes voor € 1.200 per stuk (excl. btw). Het koopt voor € 700.000 aan grond- en hulpstoffen in (frames, accu’s, banden, verf) en voor € 100.000 aan diensten van derden (transport, reclame, schoonmaak, accountant). Bereken de bruto toegevoegde waarde.
Uitwerking
Stap 2 · grond- en hulpstoffen eraf: − 700.000
Stap 3 · diensten van derden eraf: − 100.000
Een toetje van Melcopack
Omzet per toetje € 1,45 (excl. btw). Grond- en hulpstoffen € 0,07 + € 0,01 + € 0,11. Diensten van derden € 0,22. Bereken de bruto toegevoegde waarde van één toetje.
Uitwerking
1,45 − 0,19 − 0,22 = 1,04
De economische kringloop
De kringloop laat zien hoe het geld door een land stroomt. De pijl loopt altijd naar de ontvanger van het geld. Elke sector is sluitend: wat er binnenkomt, gaat er ook weer uit.
- Y · bedrijven betalen inkomen aan gezinnen
- Gezinnen besteden dat aan C (consumptie), B (belasting) en S (sparen)
- De overheid ontvangt B en besteedt O: salarissen, wegen, scholen, defensie
- Besparingen gaan via financiële instellingen naar bedrijven als I (investeringen)
- E brengt geld het land in, M laat geld het land uit
- Het saldo staat altijd positief in de richting van de pijl.
- Begrotingstekort (O > B): pijl O − B wijst naar de overheid. Zij leent.
- Begrotingsoverschot: de pijl draait om en heet B − O.
- Exportoverschot (E > M): pijl E − M wijst naar het buitenland. Wij lenen uit.
- Importoverschot: de pijl draait om en heet M − E. Het buitenland leent aan ons.
Bereken B en het BBP vanuit de bestedingen (figuur 2).
Uitwerking
BBP = C + I + O + E − M = 380 + 110 + 150 + 260 − 200 = 700 (= Y ✓)
Nu zijn S en I onbekend, B = 120. Bereken S en I.
Uitwerking
Financiële instellingen: 200 = I + 30 + 60 → I = 110
Heeft de overheid in figuur 2 een tekort of een overschot? En exporteert dit land meer dan het importeert?
Uitwerking
Een tekort: de pijl O − B wijst naar de overheid, die leent bij de financiële instellingen. En een exportoverschot: de pijl E − M wijst naar het buitenland, wij lenen per saldo uit.
Stel dat het land meer importeert dan exporteert. Wat verandert er in de kringloop?
Uitwerking
De pijl tussen financiële instellingen en buitenland draait om en krijgt de waarde M − E. Het buitenland houdt geld over op de handel met ons en leent dat aan ons terug.
In één oogopslag
| 01 | BBP via productie, inkomens of bestedingen: dezelfde uitkomst | 3 methoden |
| 02 | Toegevoegde waarde = omzet (excl. btw) − ingekochte goederen en diensten | TW |
| 03 | BBP vanuit de bestedingen | C + I + O + E − M |
| 04 | Saldi in de kringloop, altijd positief in de richting van de pijl | S − I · O − B · E − M |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
Ook handig: De kringloop, stap 1: Lees de bron: Westland →
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute