Wat kost het,
wat brengt het op?
Eén bedrijf, één product. Je leert de begrippen voor kosten en opbrengsten, van totaal naar gemiddeld rekenen, en hoe de marginale kosten verlopen bij proportioneel, progressief en degressief variabele kosten.
Opbrengsten: TO, GO en MO
Een pennenfabriek verkoopt 10.000 pennen per maand voor € 2 per stuk.
= omzet = P × q
€ 2 × 10.000 = € 20.000 per maand
= opbrengst per pen = TO ÷ q
€ 20.000 ÷ 10.000 = € 2. GO is dus gewoon de prijs.
= extra opbrengst van één extra pen
Bij een vaste prijs: MO = P.
Kosten: CK, VK en TK
Huur pand € 4.000 + afschrijving machine € 2.000 = € 6.000 per maand, ook bij 0 pennen.
Inkt, plastic en huls: € 0,80 per pen. Bij 10.000 pennen: € 8.000. Bij 0 pennen: € 0.
| CK | VK | TK | GCK | GVK | GTK | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| q = 2.500 | 6.000 | 2.000 | 8.000 | 2,40 | 0,80 | 3,20 |
| q = 5.000 | 6.000 | 4.000 | 10.000 | 1,20 | 0,80 | 2,00 |
| q = 10.000 | 6.000 | 8.000 | 14.000 | 0,60 | 0,80 | 1,40 |
GCK daalt (dezelfde € 6.000 over meer pennen), GVK blijft gelijk, dus GTK daalt.
of: (P − GTK) × q = (2 − 1,40) × 10.000 = 6.000
per pen blijft 2 − 0,80 = 1,20 over voor de CK
break-even-afzet = 6.000 ÷ 1,20 = 5.000 pennen
break-even-omzet = 5.000 × 2 = € 10.000
Proportioneel, progressief, degressief
De marginale kosten volgen het verloop van de variabele kosten.
| Wat gebeurt er? | MK | Voorbeeld | |
|---|---|---|---|
| Proportioneel | elk extra product kost evenveel | constant | € 0,80 per pen |
| Progressief | elk extra product kost meer | stijgen | overwerk, slijtage |
| Degressief | elk extra product kost minder | dalen | inkoopkorting, leereffect |
Opgave: Schriftjesmakerij Lijntje
Lijntje maakt schriften en verkoopt ze voor € 3 per stuk aan winkels.
| Bedrag | |
|---|---|
| Huur pand en machines | € 12.000 per maand |
| Papier, karton en nietjes | € 1,50 per schrift |
| Productiecapaciteit | 20.000 schriften per maand (zonder overwerk) |
| Verwachte afzet | 15.000 schriften per maand |
Bereken de totale kosten (TK) bij de verwachte afzet. 2p
Uitwerking
TK = 12.000 + 22.500 = 34.500 (1)
Bereken de GTK en de winst bij de verwachte afzet. 2p
Uitwerking
TO = 15.000 × 3 = 45.000 → winst = 45.000 − 34.500 = 10.500 (1)
Bereken de break-even-afzet. 2p
Uitwerking
12.000 ÷ 1,50 = 8.000 schriften (1)
Bereken de break-even-omzet. 1p
Uitwerking
Leg uit dat de GTK van Lijntje dalen als de afzet stijgt. 2p
Uitwerking
De constante kosten blijven € 12.000 en worden over meer schriften verdeeld: de GCK dalen (1). De GVK blijven gelijk (€ 1,50), dus de GTK (GCK + GVK) dalen (1).
Boven 20.000 schriften moeten medewerkers overwerk doen tegen een hoger uurloon. Welk verloop hebben de variabele kosten dan? Wat betekent dit voor de MK? 2p
Uitwerking
Progressief variabele kosten (1). De marginale kosten stijgen: elk extra schrift boven 20.000 kost meer dan het vorige (1).
Hoe hoog zijn de marginale kosten bij een afzet van 15.000 schriften? 1p
Uitwerking
€ 1,50: bij proportioneel variabele kosten kost elk extra schrift evenveel.
In één oogopslag
| 01 | TO = P × q · GO = P | MO = P bij vaste prijs |
| 02 | TK = CK + VK | GTK = GCK + GVK |
| 03 | Winst | TO − TK of (P − GTK) × q |
| 04 | Break-even-afzet | CK ÷ (P − GVK) |
| 05 | Proportioneel · progressief · degressief | MK constant · stijgt · daalt |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute