Prijzenoorlog
of samenwerken?
Concurrenten zitten vaak in een gevangenendilemma. Je leert waarom één keer herhalen weinig helpt, wat er gebeurt als er geen dominante strategie is, en hoe zelfbinding samenwerking geloofwaardig maakt.
Prijzenoorlog
Winst × € 1 mln per jaar.
| pretpark A ↓ · pretpark B → | hoge prijs | lage prijs |
|---|---|---|
| hoge prijs | 12 ; 12 | 4 ; 15 |
| lage prijs | 15 ; 4 | 6 ; 6 |
A: B hoog 15 > 12, B laag 6 > 4. Voor B hetzelfde. Uitkomst 6 ; 6 in plaats van 12 ; 12.
Een prijsafspraak? Verboden (ACM) én verleidelijk om te breken.
Een gevangenendilemma is slecht voor de spelers, niet per se voor de maatschappij: de consument betaalt minder.
Twee rondes
Er komt niets meer na. Dan is rood weer dominant: iedereen speelt rood.
Een belofte “speel jij nu zwart, dan ik straks ook” is niet geloofwaardig: in ronde 2 speelt de ander toch rood.
Ook in ronde 1 loont rood. Eén keer herhalen lost het dilemma meestal niet op.
- je de ander vertrouwt
- onbekend is welke ronde de laatste is
- er een borg, boete of norm is
- het de laatste ronde is
- rood veel meer oplevert dan zwart
- er geen controle of straf is
Snelr en Gopak spreken af allebei geen korting te geven. Leg uit waarom die afspraak niet standhoudt en waarom ze verboden is. 2p
Uitwerking
Als de ander zich aan de afspraak houdt, verdient een bedrijf meer door toch korting te geven (80 in plaats van 60): ieder heeft de prikkel om te breken (1). Een prijsafspraak tussen concurrenten is een kartel; dat is verboden en de ACM kan een boete opleggen (1).
Het spel wordt twee weken gespeeld. Leg uit wat er in de laatste week gebeurt. 2p
Uitwerking
In week 1 kan Snelr dreigen: “geef jij korting, dan geef ik in week 2 ook korting”. Gopak kan dan kiezen voor samenwerken (1). In de laatste week is er geen volgende ronde meer om te straffen of te belonen: dan kiest ieder weer zijn dominante strategie (korting) (1).
Geen dominante strategie: meerdere evenwichten
| bedrijf 1 ↓ · bedrijf 2 → | standaard A | standaard B |
|---|---|---|
| standaard A | 40 ; 20 | 0 ; 0 |
| standaard B | 0 ; 0 | 20 ; 40 |
De beste keuze hangt af van de ander. Evenwichten: A ; A en B ; B. Ze willen allebei samenwerken, maar zijn het oneens over hoe.
Evenwicht = cel met twee strepen: niemand wil nog afwijken, gegeven de keuze van de ander.
| Snelr ↓ · Gopak → | X | Y |
|---|---|---|
| X | 50 ; 30 | 10 ; 10 |
| Y | 10 ; 10 | 30 ; 50 |
Leg uit dat er geen dominante strategie is en noem de evenwichten. 2p
Uitwerking
Kiest Gopak X, dan kiest Snelr ook X (50 > 10); kiest Gopak Y, dan kiest Snelr ook Y (30 > 10). De beste keuze hangt dus af van de ander (voor Gopak net zo) (1). Er zijn twee evenwichten: X ; X en Y ; Y. Snelr heeft liever X ; X, Gopak liever Y ; Y (1).
Zelfbinding
| jij ↓ · de ander → | zwart | rood |
|---|---|---|
| zwart | 3 ; 3 | 0 ; 2 |
| rood | 2 ; 0 | −2 ; −2 |
Ander zwart: 3 > 2. Ander rood: 0 > −2. Uitkomst 3 ; 3.
Zelfbinding = je eigen keuze vooraf beperken of duurder maken, zodat de ander je kan vertrouwen. Werkt alleen als de borg echt kwijt is en hoog genoeg is (meer dan 5 − 3 = 2).
contract met boeteclausule, belofte publiek maken (reputatie op het spel)
je moet de dreiging willen én kunnen uitvoeren, en er moeten nog rondes komen
reputatie, eerdere ervaring, verzonken kosten (F4)
ABC en XYZ spreken af bij een hack allebei géén losgeld te betalen. XYZ twijfelt of ABC zich daaraan houdt. Noem een voorbeeld van geloofwaardige zelfbinding waarmee ABC XYZ kan overtuigen. (1p) Examen 2023-II
Uitwerking
ABC maakt vooraf publiek bekend nooit losgeld te betalen: betaalt het toch, dan lijdt het reputatieschade. Of: ABC sluit vooraf een servicecontract met een IT-bedrijf; betaalt het toch losgeld, dan was dat contract voor niets.
Geef een voorbeeld van zelfbinding waarmee Snelr kan laten zien dat het geen korting geeft. 1p
Uitwerking
Snelr zet in een contract met Gopak dat het een (hoge) boete betaalt als het toch korting geeft / maakt de belofte publiek in een advertentie, zodat breken imagoschade oplevert.
In één oogopslag
| 01 | Prijzenoorlog = gevangenendilemma | afspraak = verboden kartel |
| 02 | Laatste ronde: dominante strategie | herhalen helpt weinig |
| 03 | Geen dominante strategie | meerdere evenwichten |
| 04 | Zelfbinding | borg, contract, publieke belofte |
| 05 | Geloofwaardige dreiging | willen én kunnen uitvoeren |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute