Sparen, beleggen of lenen?
Stromen, rente en risico.
Je leert het verschil tussen een stroom en een voorraad, wat bepaalt hoeveel mensen sparen, waarom de rente ook een vergoeding voor risico is, en hoe aandelen en obligaties reageren op de rente.
Stroom en voorraad: de badkuip
vermogen eind = vermogen begin + sparen in het jaar: 3.000 + 12 × 200 = 5.400
inkomen, uitgaven, rente-ontvangst, aflossing per maand, sparen = inkomen − consumptie
spaarsaldo op 31 december, waarde van het huis, hypotheekschuld, studieschuld
Is het een grootheid per periode of op een moment? 2p
a het maandloon van Noor · b haar spaarsaldo op 31 december · c haar studieschuld op 1 januari · d de rente die ze in een jaar ontvangt
Uitwerking
| Antwoord | |
|---|---|
| a | per periode (inkomsten) |
| b | op een moment (vermogen) |
| c | op een moment (schuld) |
| d | per periode (inkomsten) |
Wat bepaalt het sparen?
sparen loont meer, lenen wordt duurder → meer sparen, minder lenen
geld wordt minder waard → minder sparen, eerder kopen
onzekerheid, baan onzeker → meer sparen voor slechte tijden
consumptie en productie in de toekomst: met het spaargeld wordt later een deel van de productie gekocht.
consumptie en productie nu: met geleend geld wordt nu productie gekocht.
Vul in: “Stijgt de rente, dan wordt de beloning voor sparen …(1)…. Stijgt de inflatie, dan wordt er …(2)… gespaard. Bij een hogere rente wordt er …(3)… geleend.” 2p
Uitwerking
(1) hoger · (2) minder · (3) minder
De spaarrente is 2,5% en de inflatie 3,5%. Bereken de reële rente en leg uit wat dit betekent voor de spaarder. 2p
Uitwerking
De reële rente is negatief: met het spaargeld plus rente kan na een jaar ongeveer 1% minder worden gekocht (1).
Leg uit dat sparen beslag legt op de productie in de toekomst. 2p
Uitwerking
Wie spaart, stelt consumptie uit en geeft het geld later uit (1). Op dat moment wordt met dat geld een deel van de dan beschikbare productie gekocht (1).
Rente en risico
De rente bestaat uit drie vergoedingen.
de spaarder geeft nu iets op en wil daarvoor beloond worden
het geld kan bij terugbetaling minder waard zijn
de lener betaalt misschien niet terug: hoger risico → hogere rente
Een startend bedrijf betaalt een hogere rente dan de Nederlandse staat. Leg uit waarom. 2p
Uitwerking
Rente is ook een vergoeding voor het risico dat de lening niet wordt terugbetaald (1). Een startend bedrijf heeft een veel grotere kans om failliet te gaan dan de Nederlandse staat, dus vraagt de bank een hogere rente (1).
Leg uit waarom de rente op een hypotheek lager is dan op een persoonlijke lening. 2p
Uitwerking
Bij een hypothecaire lening is het huis het onderpand: als de lener niet betaalt, kan de bank het huis verkopen (1). Het risico voor de bank is daardoor lager, dus is de rente lager (1).
Sparen of beleggen?
Deel van de eigendom van een bedrijf. Opbrengst: dividend (deel van de winst) + koerswinst of -verlies.
Lening aan een bedrijf of de staat. Opbrengst: vaste rente per jaar; aan het eind krijg je de lening terug.
Obligatie van € 100 met vast € 3 rente; de marktrente wordt 5%. Voor € 3 per jaar betaal je bij 5% maar € 60: de koers zakt richting € 60 (bij een eeuwigdurende obligatie).
Actief en passief sparen. Actief sparen: een deel van je inkomen niet consumeren. Passief sparen: je vermogen groeit doordat je beleggingen meer waard worden. Leg uit of er bij passief sparen sprake is van ruilen over de tijd. (1p) Examen 2022-II
Uitwerking
Nee: bij passief sparen wordt geen consumptie uit het inkomen naar later verschoven; het vermogen groeit door koerswinst, niet doordat je nu minder uitgeeft.
Noor koopt 200 aandelen van € 40 en 50 obligaties van € 100 (3% rente). Na een jaar zijn de aandelen € 46 waard en keren ze € 1 dividend per aandeel uit; de obligaties staan op € 96. Bereken haar rendement. 3p
Uitwerking
obligaties: 50 × (96 − 100) = −200 koersverlies + 3% × 5.000 = 150 rente (1)
totaal 1.200 + 200 − 200 + 150 = 1.350 → 1.350 ÷ 13.000 × 100% = 10,4% (1)
De marktrente stijgt. Leg uit wat er gebeurt met de koers van een bestaande obligatie met 3% rente. 2p
Uitwerking
Een bestaande obligatie levert een vaste rente (3%) op; nieuwe obligaties leveren bij een hogere marktrente meer op (1). Beleggers willen de oude obligatie dan alleen kopen tegen een lagere prijs: de vraag daalt en de koers daalt (1).
In één oogopslag
| 01 | Stroom (per periode) en voorraad (op een moment) | eind = begin + sparen |
| 02 | Rente ↑ → meer sparen, inflatie ↑ → minder sparen | reële rente = nominaal − inflatie |
| 03 | Rente = uitstel + inflatierisico + wanbetalingsrisico | onderpand → lagere rente |
| 04 | Aandeel: dividend en koers · obligatie: vaste rente | rente ↑ → koers ↓ |
| 05 | Rendement | resultaat ÷ inleg × 100% |
Snap je het? Doe het nu zelf, met de coach erbij.
Je hebt de uitleg gelezen. In de leerroute van de bundel neemt de coach je stap voor stap mee, met bewegende grafieken en een vraag bij elke stap. Daarna oefen je met examenopgaven en een antwoordmodel.
Ook handig: Rente: de prijs van de tijd, stap 4: Wat beïnvloedt sparen en lenen? →
De leerroutes zitten in de bundel, je opent ze met je inlogcode. Nog geen bundel? Bekijk de bundel · Probeer gratis een leerroute